God: de Drieënige

1.      Wat leert de kerk over de Drieëenheid?

God is één Wezen in drie Personen. “Het katholiek geloof nu is, dat wij één God in de drieheid en de drieheid in de eenheid aanbidden, zonder de personen te vermengen of het wezen te delen.” (Geloofsbelijdenis van Athanasius, 3-4)

 

2.      Waarom is dit geen tegenstrijdigheid?

Omdat niet gezegd wordt: God is één Wezen in drie Wezens, of: één Persoon in drie Personen. Dit zou nonsens zijn. De kerk leert echter: één Wezen in drie Personen.

 

3.      Waar kunnen we het beste beginnen als we iets van de Drieëenheid willen begrijpen?

Bij de uitspraak ‘God is liefde’ (1 Joh. 4:8,16). Waar liefde is, daar zijn er altijd drie: Degene die liefheeft, degene die liefgehad wordt en de band van liefde tussen heb beiden.

 

4.      Wat betekent het woord ‘liefde’ in het algemeen?

Liefde is de vereniging van dat wat van nature niet bij elkaar past.

 

5.      Wat betekent in dit verband de uitspraak dat God liefde is?

God is de vereniging van de Vader en de Zoon, die niet bij elkaar lijken te passen. God de Vader is in de hemel, almachtig, buiten de tijd, heilig. Maar in Jezus wordt God onmachtig, komt Hij op aarde en in de tijd en neemt Hij de zonde op zich. Wat helemaal niet bij elkaar past, verenigt Hij in zichzelf. God is almachtig en onmachtig, buiten de tijd en in de tijd, heilig en de zonde dragend.

 

6.      Wat is dus het raadsel van de Drieëenheid?

De eenheid. Dat God drie is, valt gemakkelijk in te zien als we het Nieuwe Testament lezen, omdat Jezus als mens tot God bidt en sterft aan het kruis. Dat God in deze hele geschiedenis toch de ene ondeelbare God is en blijft, is het moeilijke. Alleen de liefde verklaart dit.

 

7.      Wat leert dit ons dan over God?

God is Vader, Zoon en Heilige Geest, en zó is Hij de ene liefde. De Vader en de Zoon hebben elkaar lief, en zijn afwisselend degene die liefheeft en degene die liefgehad wordt. De heilige Geest is de liefdesband tussen hen.

 

8.      Is er dan geen sprake van twee goden: de Vader en de Zoon?

Nee, want de band tussen hen (de Heilige Geest) is zo sterk, dat zij werkelijk samen één Wezen vormen, ook al blijven zij verschillende Personen.

 

9.      Waarop lijkt het geheimenis van de Drieëenheid?

Op het geheimenis van de liefde tussen Christus en de gemeente. Ook bij de relatie tussen Christus en de gemeente kan niet meer gesproken worden van twee zelfstandige individuen, terwijl wel gesproken kan worden van verschillende personen. Ook hier wordt door de Geest verbonden wat niet bij elkaar past. God verenigt in de Geest de gevallen mens, die helemaal niet bij Hem kan horen, met zichzelf. Dat is Zijn liefde.

 

10.  Waarop lijkt het geheimenis van deze God, die liefde is nog meer?

Op het geheimenis van de liefde tussen man en vrouw. Daarvan zegt de Bijbel: ‘Zij zullen tot één vlees [=één wezen] worden.’ Ook in het volmaakte huwelijk is geen sprake meer van twee autonome individuen, en toch blijven beiden een eigen persoon.

 

11.  Hoe moeten wij ons de eenheid van de Drieëenheid van voorstellen?

Als ‘perichorese’: een wederzijds doordringen.

 

12.  Hoe blijkt dat dit wederzijds doordringen niet tot vermenging leidt?

Uit het Bijbelse spreken. We kunnen niet zeggen: ‘De Vader is mens geworden en gekruisigd’; ‘de Vader is uitgestort op het Pinksterfeest’. We kunnen ook niet zeggen: ‘de Zoon heeft de wereld geschapen’; ‘de Zoon is uitgestort’. We kunnen ook niet zeggen: ‘de Geest heeft de wereld geschapen’; ‘de Geest is mens geworden en gekruisigd’. Maar alleen: de Vader heeft de wereld geschapen; de Zoon is mens geworden en gekruisigd; de Geest is uitgestort op het Pinksterfeest.

 

13.  Hoe blijkt dat dit spreken niet tot een scheiding in God leidt?

Doordat elke Persoon intens betrokken is bij het werk van de ander. Daarom zeggen we: De Vader heeft de wereld geschapen door de Zoon, in de Geest; de Geest van de Zoon is uitgestort door de Vader, enzovoorts.

 

14.  Waar gaat dit spreken, dat de eenheid benadrukt, niet meer op?

Bij het sterven van Jezus. Dan staat de Vader veeleer tegenover de Zoon, als de Heerser tegenover de Lijdende. Daarom roept Jezus: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’

 

15.  Wat betekent in dit verband de opstanding van Jezus?

Dat door de dood van de Zoon de eenheid van God toch niet verbroken is. De Heilige Geest heeft het ook in de tegenstelling tussen leven en dood uitgehouden als verbinding van de levende Vader met de gestorven Zoon.

 

16.  Wat betekent het woord ‘Persoon’ hier?

In ieder geval niet: individu. Dan zouden er drie goden zijn. Het betekent: ‘een manier van bestaan in relatie tot zichzelf en de ander’. God is één, maar Hij bestaat op drie manieren, zowel in relatie tot zichzelf, als in relatie tot ons.