Kanarie in de kolenmijn (DNK)

Het Nederlandse christendom haalde de afgelopen weken de media met twee acties: het plan om op 4 mei om 20 uur in Amsterdam vluchtelingen te herdenken met een stapel papieren kruizen en de actie van ‘Kerk in actie’ om het delen te bevorderen door beeltenissen van Jezus te verscheuren. Veel christenen hebben zich aan beide plannen gestoord en dat lijkt me terecht.

De actie van 4 mei wint het ongetwijfeld als het gaat om onnozelheid. Hoe zou je ooit vluchtelingen kunnen gedenken of voor hen aandacht kunnen vragen op kosten van joodse volk? Dat is echter wat het effect van deze actie geweest zou zijn, en wat het CIDI blijkens haar kritiek heel goed heeft aangevoeld. Op 4 mei om 20 uur in Amsterdam behoort het over niets anders te gaan dan over de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het hart van die oorlog was Auschwitz. Wie Auschwitz op één lijn wil stellen met welk ander lijden ook, heeft niets begrepen van de zin van deze geschiedenis. Juist christenen zouden dat moeten begrijpen. Het unieke van Auschwitz was niet dat het een genocide was, of dat deze zo ongekend systematisch, grootschalig en planmatig werd uitgevoerd, maar dat het de ultieme poging was om het uitverkoren volk van de aardbodem uit te roeien. Miskotte schreef daar over: ‘Omdat men de God van Israël niet doden kon, doodde men zijn volk.’

Het is uitermate schrijnend dat in het hart van Europa op dit moment de jodenhaat weer toeneemt. Joden zijn niet altijd meer veilig in Amsterdam, Berlijn, Antwerpen en Parijs. Dat heeft, zo wijst bijvoorbeeld het onderzoek Van Jodenhaat tot zelfmoordterrorisme uit, veelal te maken met de komst van vluchtelingen en immigranten uit islamitische landen, waar de jodenhaat de kinderen met de paplepel wordt ingegoten. Ook de EO-documentaire ‘De kanarie in de kolenmijn’ hier een schrijnend en duidelijk beeld van. De joden zullen inderdaad altijd weer de kanarie in de kolenmijn zijn. Het is een triest feit dat degenen die zich het hardst menen te verzetten tegen discriminatie tegenwoordig vaak dezelfden zijn als degenen die een anti-Israël houding aannemen. Het nieuwe antisemitisme komt dus niet alleen uit islamitische hoek, maar ook uit het anti-discriminatiekamp. Zoals de Frans-joodse denker Alain Finkielkraut het formuleerde: ‘Het nieuwe antisemitisme stelt dat Joden racisten zijn.’

Van dat alles lijken de organisatoren van de afgelaste demonstratie met papieren kruizen zich niet bewust geweest te zijn. Maar er is nog iets dat mij stoort in deze actie. Iets dat ook pregnant naar voren treedt in de reclame van Kerk in Actie. Dat is de mediabelustheid die uit deze handelingen spreekt. 4 mei om 20 uur ’s avonds in Amsterdam – een betere timing om met je demonstratie het Journaal te halen is er inderdaad niet. Jezus verscheuren in een reclame die vrijwel uitsluitend door kerkgangers bewust gezien wordt: inderdaad, ook een grote kans dat je daarmee in de media scoort. Van dat soort mediageilheid is onze postmoderne spektakelcultuur vol. Maar zou het anders-zijn van de christelijke gemeente nou niet betekenen dat we aan die tendens níet meedoen?

(DNK, april 2017)