De cultus van het ritueel

In het volgende nummer van tijdschrift ‘Woord & Dienst’ (een themanummer over rituelen) een kort artikel van mij hierover, waarvan hieronder het begin.

De cultus van het ritueel

Dit tijdschrift heet Woord & Dienst. Een typisch protestantse titel. Het Woord gaat voorop, en al het andere dat er in de kerk ook gebeurt en gebeuren moet, staat in dat kader. Het evangelie wordt verkondigd! Daarmee is ook het criterium gegeven om te onderscheiden tussen wat zinvol en zinloos is in de kerk.

Maar Woord & Dienst gaat over rituelen. Want wij voelen aan in wat voor tijd wij leven. Ook dat is typisch protestants. De tijd vraagt om rituelen. Voor onze opa’s en oma’s was het leven nog vol rituelen, gewone en godsdienstige. ’s Avonds stipt om zes uur het gezamenlijke eten als gezin, begonnen met gebed van vader en geëindigd met Schriftlezing en opnieuw gebed, of een lied. Om acht uur het journaal. Opa stopt zijn pijp. De kinderen steeds met hetzelfde ritueel naar bed. We wisten precies wat we moesten doen rond geboorte, verjaardag, huwelijk (inclusief de voorbereidende fasen van verkering en verloving) en begrafenis. Het Bijbellezen en bidden aan het eind van elk pastoraal bezoek. Het gezamenlijk lezen van Psalm 90 op oudjaarsavond en van Psalm 121 voor een reis werd aangevangen. Allemaal rituelen, die tonen hoezeer het protestantisme het gezin tot centrum van ritueel religieus leven heeft gemaakt.

De revolutie van